Aktualności

55. rocznica premiery „Kordiana” Juliusza Słowackiego w reżyserii Kazimierza Dejmka

16 listopada mija 55 lat od premiery Kordiana, którą zaplanowano jako kulminację uroczystości dwusetlecia Teatru Narodowego. Inscenizował Kazimierz Dejmek, ówczesny dyrektor Narodowej Sceny.

Na zdjęciu: Ignacy Gogolewski (Kordian) w Kordianie Juliusza Słowackiego w reżyserii  Kazimierza Dejmka.
Premiera w Teatrze Narodowym 16 listopada 1965.
Fot. Franciszek Myszkowski / Archiwum Artystyczne Teatru Narodowego

„Monumentalna klęska, wspaniałe ruiny. Więcej w nim pomysłów i zamierzeń aniżeli ich spełnienia. Aktorsko spektakl nierówny, nieopanowany przeze mnie, zajętego opanowywaniem piekielnej machiny poruszającej ekrany” – pisał w swoich „Wiadomościach o mojej pracy w Teatrze Narodowym” Kazimierz Dejmek, reżyser przedstawienia i ówczesny dyrektor Teatru Narodowego.

Premierę Kordiana zaplanowano jako kulminację uroczystości dwusetlecia Teatru Narodowego. Dejmek nie cenił dramatu romantycznego. Wprowadzenie go do repertuaru zostało w dużej mierze wymuszone przez zewnętrzne naciski – nazwa „Teatr Narodowy” oznaczała również zobowiązania.
Tym boleśniejsza była porażka, z którą zespół musiał się zmierzyć.

Pierwszym problemem inscenizacji okazała się scenografia i… brak scenografa z prawdziwego zdarzenia. W rezultacie sporu artystycznego z Andrzejem Stopką Dejmek sam zaprojektował system ruchomych ekranów. Reżyserowi zależało bowiem na dekoracji antynaturalistycznej, która mogła wyrazić dynamikę czasu utworu, pisanego częściowo jak filmowe sekwencje.

Ignacy Gogolewski, który zagrał już Kordiana w telewizyjnym przedstawieniu Jerzego Antczaka, został obsadzony w roli tytułowej. Po premierze Dejmek potraktował aktora bezwzględnie, oskarżając go o zniszczenie koncepcji inscenizacyjnej przedstawienia. „Do generalnych prób realizował moje prośby i polecenia, na jednej z nich zagrał à la James Dean, na premierze powtórzył swój sukces telewizyjny. [...] Jak to się nieszczęśliwie aktorom w takich chwilach przydarza – odwołują się do tych sposobów i narzędzi, które im kiedyś zapewniły sukces²”.

W konsekwencji sporu z Dejmkiem Gogolewski złożył wypowiedzenie pracy w Teatrze Narodowym. Po latach odniósł się już bez emocji do zarzutów reżysera. „Po paru próbach sytuacyjnych, kiedy cały czas oczekiwano ode mnie racjonalności w konstruowaniu mojego bohatera, a ja nie mogłem wyzwolić się z tamtego, naiwnego, romantycznego wizerunku młodzieńca, powinienem powiedzieć: Przepraszam, ale ja nie umiem tego w taki sposób zinterpretować. Jednak nie zrobiłem tego³”. Gogolewski po prostu nie wyobrażał sobie Kordiana jako logicznego racjonalisty w skórze romantycznego buntownika. 

Za najciekawszą część nieudanego przedstawienia Dejmek i recenzenci uznali Przygotowanie. „Wspaniała, gryząca satyra. Za jej logikę dzięki trzeba złożyć Gustawowi Holoubkowi, który jako główna postać Przygotowania – Szatan – z pasją i siłą poprowadził ten znakomity fragment sztuki

Dwa lata później Dejmek wróci do dramatu romantycznego – obsadzi Holoubka w roli Gustawa-Konrada w Dziadach Mickiewicza, legendarnym przedstawieniu, które wywoła manifestacje patriotyczne na widowni, zostanie zdjęte z afisza przez komunistyczne władze i doprowadzi do protestów ulicznych oraz przesilenia politycznego w marcu 1968 roku.


Na zdjęciach: Kordian Juliusza Słowackiego w reżyserii  Kazimierza Dejmka. Premiera w Teatrze Narodowym 16 listopada 1965. Fot. Franciszek Myszkowski / Archiwum Artystyczne Teatru Narodowego
– scena zbiorowa
– Gustaw Holoubek (Szatan), Jan Kobuszewski (Mefistofel)

¹
Magdalena Raszewska, Teatr Narodowy 1949–2004, Warszawa 2005, s. 126.
² Ibidem.
³ Ignacy Gogolewski, Od Gustawa-Konrada do… Antka Boryny. Rozmawia Jolanta Ciosek, Warszawa 2008, s. 159.
Andrzej Jarecki, Nowy Kordian, „Sztandar Młodych” 1965, nr 275.





  • Międzynarodowy Dzień Teatru 2023

    Wspólne święto nas wszystkich – ludzi teatru i widzów! Z tej okazji dziękujemy wszystkim tym, dla których teatr jest ważnym miejscem spotkań. Bądźmy razem!

  • Aktorki i aktorzy TN z Medalami Gloria Artis

    Małgorzata Kożuchowska, Sławomira Łozińska, Jarosław Gajewski i Arkadiusz Janiczek zostali uhonorowani Medalami Zasłużony Kulturze – Gloria Artis.

  • ALICJI KRAINA CZARÓW – recenzje

    „Wielka imaginacja. Wielka fantazja. Wielka wyobraźnia”, „piękny spektakl” – recenzje po premierze ALICJI KRAINY CZARÓW wg Carrolla w reżyserii Sławomira Narlocha. 

  • Repertuar marzec – maj 2023

    Premiery – w marcu Alicji Kraina Czarów wg Carrolla, a w maju Komediant Bernharda! Ponadto na trzech scenach Teatru wiele tytułów, w tym Księgi Jakubowe.

  • Oferty promocyjne

    Comiesięczne programy TEATR DLA SENIORÓW, TEATR DLA STUDENTÓW (obecnie w ofercie propozycje od marca do maja) oraz inne aktualne promocje. 

  • ZEMSTA NIETOPERZA – odwołane marcowe spektakle

    Z przykrością zawiadamiamy, iż z przyczyn technicznych przedstawienia ZEMSTY NIETOPERZA w dniach 29 i 30 marca zostały odwołane. Przepraszamy. Teatr zwraca pieniądze za bilety. 

  • TARTUFFE – odwołane kwietniowe spektakle

    Z przykrością informujemy, że z powodu choroby aktora spektakle Tartuffe’a w dniach 4 i 5 kwietnia zostały odwołane. Przepraszamy. Teatr zwraca pieniądze za bilety.  




  • 15 kwietnia | ALICJI KRAINA... z tłumaczeniem na PJM

    Spektakl Alicji Kraina Czarów w dniu 15 kwietnia przedstawimy z tłumaczeniem na polski język migowy (PJM). Serdecznie zapraszamy!

  • Na wyspach pamięci. Rozmowa ze Sławomirem Narlochem

    „To opowieść o pamięci i fascynującej rzeczywistości pełnej zagadek i paradoksów. Tu i teraz – dziś jest czas na Alicji Krainę Czarów” – mówi Sławomir Narloch, reżyser spektaklu. 

  • MUZYKA TO CZAS

    Przedstawiamy muzyczną zapowiedź Alicji Krainy Czarów! W roli Szalonego Kapelusznika – Paweł Paprocki. 

  • Wskazówki zegara | premiera ALICJI...

    Czy można pamiętać do przodu? Odwrócić czas? Zatrzymać wspomnienia? Alicji Kraina Czarów wg Lewisa Carrolla w reżyserii Sławomira Narlocha.

  • Piotr Cieplak z Nagrodą im. Tadeusza Żeleńskiego-Boya

    Piotr Cieplak został wyróżniony Nagrodą im. Tadeusza Żeleńskiego-Boya za wybitne osiągnięcia w sztuce reżyserskiej, ze szczególnym uwzględnieniem spektakli realizowanych w Teatrze Narodowym.

  • Jan Englert – jubileusz 45-lecia pracy reżyserskiej

    Jan Englert po raz pierwszy reżyserował w 1978 roku. Jego najnowszą pracą reżyserską jest zrealizowany w Teatrze Narodowym Mizantrop Molière’a. 

  • Vouchery do Teatru Narodowego

    Długoterminowe vouchery do Teatru Narodowego to doskonały podarunek. Są dostępne online oraz w kasach Teatru. 

  • MIZANTROP – recenzje po premierze

    Po premierze Mizantropa Molière’a w reżyserii Jana Englerta – przedstawiamy wybór recenzji. 

  • Niejednoznaczność | Molière w Narodowym

    Pytania o nasz stosunek do świata i postawę wobec innych, o egoizm i empatię – premiera Mizantropa Molière’a odbyła się 10 grudnia na scenie Studio. 

  • Szlachetność i profity. Rozmowa z Janem Englertem

    „Rozkrok między szlachetnością a interesownością, pychą a skromnością – to jest najciekawsze” – mówi Jan Englert, reżyser Mizantropa

  • KSIĘGI JAKUBOWE – wybór recenzji

    Przedstawiamy fragmenty recenzji, które ukazały się po premierze Ksiąg Jakubowych Olgi Tokarczuk w reżyserii Michała Zadary.

  • My z nich | rozmowa z Michałem Zadarą

    „My, współcześni Polacy, jesteśmy spadkobiercami bardzo różnych tradycji, narodowości, praktyk” – mówi Michał Zadara, reżyser Ksiąg Jakubowych.

  • Dziedzictwo | premiera KSIĄG JAKUBOWYCH

    Nasi przodkowie, tożsamość i przyszłość – Księgi Jakubowe Olgi Tokarczuk w inscenizacji Michała Zadary.

  • DEKALOG – recenzje po premierze

    Przedstawiamy wybór recenzji po premierze Dekalogu Kieślowskiego / Piesiewicza w reżyserii Wojciecha Farugi.  

  • Rozmowa z Wojciechem Farugą o DEKALOGU

    „Wydaje mi się, że rozważania: co jest dobre, co złe, co trzeba, a czego nie wolno, są teraz, kiedy ten świat po raz kolejny nam się wymknął, wyjątkowo ważne” – mówi reżyser Dekalogu.

  • Po pierwsze człowiek | premiera DEKALOGU

    Wojciech Faruga sięgnął po ikoniczne dzieło polskiego filmu, przemyślane na nowo po ponad trzech dekadach. 

  • Warszawska Nagroda Edukacji Kulturalnej

    Z radością informujemy, że zrealizowany przez nas program dla szkół KLASA TN zdobył III nagrodę 13. edycji Warszawskiej Nagrody Edukacji Kulturalnej.

  • Solidarni z Ukrainą | Солідарні з Україною

    Zespół Teatru Narodowego solidaryzuje się z Ukraińcami, walczącymi o niepodległość swojej ojczyzny. 

  • TEATR MÓJ WIDZĘ... – rozmowy z aktorkami i aktorami

    Kinga Ilgner rozmawia z: Anną Seniuk, Małgorzatą Kożuchowską, Gabrielą Muskałą, Janem Englertem, Jerzym Radziwiłowiczem, Marcinem Hycnarem. Partnerem cyklu jest Teatr Narodowy.

  • DEJMEK Raszewskiej z nagrodą PTBT!

    Wydana przez Teatr Narodowy książka Dejmek Magdaleny Raszewskiej otrzymała nagrodę Polskiego Towarzystwa Badań Teatralnych. 

  • Cykl AKTORZY/SENIORZY

    Teatr Narodowy jest partnerem internetowego projektu Leny Frankiewicz, filmowego cyklu, na który składają się rozmowy o teatrze z seniorkami i seniorami zawodu aktorskiego.

  • Cykl POECI POLSCY online #kulturabezbarier

    Polska poezja w interpretacji Aktorów Teatru Narodowego – artystyczno-edukacyjny cykl POECI POLSCY #kulturabezbarier.

  • WYKŁADY OTWARTE online (materiały audio)

    Wykłady Teatru Narodowego online dotyczące badań nad twórczością wielkich osobowości polskiej kultury.

  • Przedstawienia Teatru Narodowego online

    Spektakle Teatru Narodowego zrealizowane w Teatrze Telewizji – wybór ze zbiorów Ninateka.pl oraz Vod.TVP. 

  • Teatr Narodowy w Google Cultural Institute

    Wystawę o burzliwych dziejach Narodowej Sceny można oglądać w sieci! Zapraszamy do odwiedzenia Google Cultural Institute.

Korzystając z serwisu internetowego Teatru Narodowego akceptujesz zasady Polityki prywatności oraz wyrażasz zgodę na używanie plików cookie. Plik cookie możesz zablokować za pomocą opcji dostępnych w przeglądarce internetowej. Aby dowiedzieć się więcej na temat cookie, kliknij tutaj