Aktualności

Eimuntas Nekrošius – wspomnienie

Eimuntas Nekrošius. Fot. Dmitri Matvejev / Wszelkie prawa zastrzeżone 

70 lat temu urodził się Eimuntas Nekrošius – litewski reżyser, jeden z najwybitniejszych europejskich twórców teatralnych ostatniego półwiecza. Pod koniec swego życia zrealizował w Teatrze Narodowym dwie inscenizacje: Dziady→ Mickiewicza (premiera 10 marca 2016) i Ślub→ Gombrowicza (premiera 15 czerwca 2018). Oba przedstawienia pozostają w repertuarze naszego teatru.

Eimuntas Nekrošius debiutował w 1977 roku Smakiem miodu Delaney w Teatrze Młodzieżowym w Wilnie, w którym w latach 80. zrealizował swoje głośne przedstawienia, m.in. Pirosmani, Pirosmani, rock operę Miłość i śmierć w Weronie, Wujaszka Wanię Czechowa. W następnej dekadzie pod szyldem Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego LIVE przygotował inscenizacje, które przysporzyły mu międzynarodowe uznanie: Mozart i Salieri. Don Juan. Dżuma wg Puszkina, Trzy siostry Czechowa i Hamlet Szekspira. W 1998 roku utworzył w Wilnie swój własny teatr Meno Fortas. Tu dopełnił cykl Szekspirowskich inscenizacji wystawieniami Makbeta i Otella. Często pracował we Włoszech i w Rosji, wśród cenionych przedstawień jego późniejszych lat znalazły się też: Pieśń nad pieśniami, Faust Goethego, Idiota Dostojewskiego, Boska komedia wg Dantego, Głodomór wg Kafki, Borys Godunow Puszkina, wreszcie inscenizacje operowe na czele z Walkirią Wagnera.

Wiele z najważniejszych przedstawień Nekrošiusa prezentowanych było w Polsce, przede wszystkim na Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym KONTAKT w Toruniu.

Scena zbiorowa, na pierwszym planie: Joanna Gryga (Zosia). Fot. Krzysztof Bieliński
Scena zbiorowa, na pierwszym planie: Joanna Gryga (Zosia) w Dziadach Adama Mickiewicza w reżyserii Eimuntasa Nekrošiusa. Fot. Krzysztof Bieliński


Premiera Dziadów w inscenizacji Nekrošiusa uświetniła jubileuszowy sezon 250-lecia sceny narodowej. Oryginalna wyobraźnia artysty w zetknięciu z dziełem Mickiewicza dała niezwykły efekt sceniczny. „W olśniewających Dziadach Eimuntas Nekrošius zrywa z polską tradycją czytania arcydramatu Mickiewicza, szuka ukrytych znaczeń zapisanych w nim słów. Podszywa spektakl gorzką ironią, daje wybrzmieć śmiechowi, mnoży zagadki i pytania. [...] Teatrowi Narodowemu przybyło przedstawienie dla jego misji doskonałe. Kto jeśli nie narodowa scena ma przewartościowywać klasykę, oświetlać ją inaczej, choćby litewskim światłem?” – pisał Jacek Wakar w „Gazecie Prawnej”, w dodatku Kultura. 

Jacek Kopciński w swojej recenzji dla „Teatru” zauważał: „Przed nadmierną uczuciowością broni reżysera z Litwy jego wyrafinowany styl, łączący prostotę scenicznego realizmu z minimalizmem form choreograficznych, plastycznych i dźwiękowych, które budują metaforę. [...] Kameralna, napisana na instrumenty akustyczne, ale i elektroniczne muzyka Pawła Szymańskiego tworzy w tym spektaklu klimat dla scen dramatycznych i lirycznych, które reżyser zainscenizował ze świadomością ich własnej «muzyczności». Zrobił to w sposób zaskakujący, przenikliwy i piękny, sam bowiem jest poetą w teatrze, który swoje zadanie pojmuje jako interpretację dzieła dramatycznego, czyli takie «tłumaczenie» jego sensów, które jest jednocześnie «przekładem» na autonomiczne znaki sceniczne. Nie podważają one głównego sensu dzieła Mickiewicza, ale umieszczają w innym rejestrze, jak może powiedzieliby muzykolodzy”.

Eimuntas Nekrošius za reżyserię Dziadów otrzymał Nagrodę im. Konrada Swinarskiego.

Danuta Stenka (Matka/Mania), Jerzy Radziwiłowicz (Ojciec). Fot. Krzysztof Bieliński
Danuta Stenka (Matka/Mania), Jerzy Radziwiłowicz (Ojciec) w Ślubie Witolda Gombrowicza w reżyserii Eimuntasa Nekrošiusa. Fot. Krzysztof Bieliński

Również inscenizacja Ślubu przyniosła zaskakującą interpretację dramatu Gombrowicza, odbiegającą od recepcji tego dzieła w polskim teatrze. „Ślub Eimuntasa Nekrošiusa w Teatrze Narodowym na dobrą sprawę stał się wydarzeniem już w momencie zapowiedzi premiery. Choć przecież nie po to ściąga się mistrza z Litwy, by oglądał się na tradycję inscenizacji tego niezmiernie ważnego dla nas utworu, ale po to raczej, by wszedł z Gombrowiczem w dyskusję, by pokazał jego utwór w lustrze własnej wyobraźni, oświetlił go w nieoczekiwany sposób. I tak się w istocie stało – swoim zwyczajem Nekrošius wyprowadza z tekstu labirynt plastycznych znaków, kulturowych skojarzeń i asocjacji, wprowadza enigmatyczne rozwiązania w grze aktorskiej, tworząc w ten sposób niezwykle nasycony i gęsty od znaczeń i emocji świat. Tym samym reżyser rzuca widzom niełatwe, ale i pasjonujące wyzwanie. [...] Nekrošius otwiera i inną, emocjonalną drogę odbioru swojego przedstawienia. Egzystencjalny dramat Henryka wypełnia bowiem napięciami układającymi się w przejmującą egzegezę człowieczych gestów. I – mimo totalnego synkretyzmu rozwiązań artystycznych – ubiera go w niezwykle harmonijną, piękną formę. Ścieżka, jaką podążymy, zależy oczywiście od nas, choć największą satysfakcję daje chyba podróż równoległa: obiema ścieżkami naraz” – pisał Szymon Kazimierczak w wortalu teatralny.pl.

Eimuntas Nekrošius. Fot. Dmitri Matvejev / Wszelkie prawa zastrzeżone


Nekrošius planował w Teatrze Narodowym inscenizację Szekspirowskiego Króla Leara z Janem Englertem w roli tytułowej. Niestety śmierć reżysera przerwała przygotowania. Eimuntas Nekrošius zmarł 20 listopada 2018 roku w przeddzień swoich 66 urodzin. Łukasz Drewniak na łamach Kroniki Teatru Narodowego pisał: „Dzień przed śmiercią, 19 listopada, 66-letni reżyser oglądał w Kłajpedzie swój spektakl, zostawił uwagi aktorom. Któryś z nich policzył widzów, którzy wyszli tego wieczoru z przedstawienia i powiedział: ‘Dziwne, było ich 66...’. Nekrošius wracał nocą samochodem do Wilna. Dojechał. Nad ranem poczuł się źle. Zawieziono go do szpitala. Zawał. Wiedział, co się dzieje, wezwał synów.

Przez ostatnie pięć lat swojego życia Eimuntas Nekrošius wytargował od śmierci odroczenie: przestał latać samolotami, ale dalej palił papierosy. Pracował bardzo intensywnie, dawał więcej premier niż dawniej, kończył projekty dotąd dla siebie niemożliwe i niewykonalne, jakby chciał podomykać wszystkie stare tematy. (…)

Zawoził też spektakle Meno Fortas do Šiluvy, gdzie znajdował się jego rodzinny dom. Żółty, drewniany budynek zmienił się przez te lata w pracownię i świątynię dumania reżysera, podmiejską daczę. (…) Ten teatralny powrót do Šiluvy reżyser tłumaczył potrzebą spłacenia długu, bo tu narodził się jako artysta, przeniósł prowincjonalne wartości i obrazy do swoich spektakli. Kiedy przyjeżdżał z Wilna do Šiluvy, często chodził do pustego kościoła. I siedział tam długie godziny. Zapytany kiedyś o swoją wiarę, odpowiedział: ‘As esu katolikos is Šiluvos’. Więc to był ten jego niejasny, samotniczy, gombrowiczowski Kościół dzieciństwa i pierwszego domu, do którego zawsze chciał wracać.

(…) Ale umarł szybciej, niż chciał. Niż to sobie policzył. Pochowano go w Šiluvie na maleńkim cmentarzyku, łagodnie, bez ogrodzenia, przechodzącym w drogę do wsi. Na zdjęciach wygląda to tak, jakby jego grób był między drewnianymi chałupami, w błocie, dwa kroki od ganku rodzinnego domu”. 

W Teatrze Meno Fortas w Wilnie w dniach 17–30 listopada odbywa się cykl prezentacji i spotkań poświęconych pamięci Eimuntasa Nekrošiusa. Jednym z punktów programu jest spotkanie z Danutą Stenką oraz kierownikiem literackim Teatru Narodowego, Tomaszem Kubikowskim (26 listopada).

Teatr Narodowy wpisuje się w obchody rocznicowe urodzin i śmierci tak ważnego dla nas artysty prezentacją Ślubu w dniach 23 i 24 listopada na dużej scenie Teatru, o godz. 18.30. Zobacz kalendarium →

Teatr Meno Fortas, cykl prezentacji i spotkań poświęconych pamięci Eimuntasa Nekrošiusa. Zobacz więcej →

  • 29 stycznia – utrudnienia w dojeździe do Teatru

    Uprzejmie informujemy, że w związku z organizacją Warszawskiego Biegu WOŚP w niedzielę, 29 stycznia wystąpią utrudnienia w dojeździe i parkowaniu w okolicach Teatru Narodowego.


  • Repertuar kwietniowy

    Gabriela Muskała (Pułkownikowa Fitzhubert), Piotr Kramer (Michel Fitzhubert), Ifi Ude (Służąca Betty), Adam Szczyszczaj (Pastor), Wiesław Cichy (Pułkownik Fitzhubert). Fot. Magda Hueckel

    Wiosna w Teatrze! Wśród aż osiemnastu tytułów: Piknik pod Wiszącą Skałą wg Lindsay i Molierowski Mizantrop

  • Repertuar styczeń – marzec 2023

    W marcu zapraszamy na premierę spektaklu Alicji Kraina Czarów! Ponadto na trzech scenach Teatru wiele tytułów, w tym Księgi Jakubowe i Matka Joanna od Aniołów.

  • LETNICY – pożegnanie z tytułem

    15 i 16 lutego zagramy ostatnie przedstawienia Letników Gorkiego w reżyserii Macieja Prusa. Zapraszamy!

  • Oferty promocyjne

    Comiesięczne programy TEATR DLA SENIORÓW, TEATR DLA STUDENTÓW (obecnie w ofercie propozycje od stycznia do kwietnia 2023) oraz inne aktualne promocje. 

  • W przygotowaniu: ALICJI KRAINA CZARÓW

    Podróż po świecie dzieciństwa i zakamarkach pamięci. ALICJI KRAINA CZARÓW wg Carrolla w reżyserii Sławomira Narlocha – muzyczny spektakl dla dzieci i dorosłych! Premiera – 4 marca 2023.

  • Vouchery do Teatru Narodowego

    Długoterminowe vouchery do Teatru Narodowego to doskonały podarunek. Są dostępne online oraz w kasach Teatru. 

  • MIZANTROP – recenzje po premierze

    Po premierze Mizantropa Molière’a w reżyserii Jana Englerta – przedstawiamy wybór recenzji. 

  • Niejednoznaczność | Molière w Narodowym

    Pytania o nasz stosunek do świata i postawę wobec innych, o egoizm i empatię – premiera Mizantropa Molière’a odbyła się 10 grudnia na scenie Studio. 

  • Szlachetność i profity. Rozmowa z Janem Englertem

    „Rozkrok między szlachetnością a interesownością, pychą a skromnością – to jest najciekawsze” – mówi Jan Englert, reżyser Mizantropa

  • KSIĘGI JAKUBOWE – wybór recenzji

    Przedstawiamy fragmenty recenzji, które ukazały się po premierze Ksiąg Jakubowych Olgi Tokarczuk w reżyserii Michała Zadary.

  • My z nich | rozmowa z Michałem Zadarą

    „My, współcześni Polacy, jesteśmy spadkobiercami bardzo różnych tradycji, narodowości, praktyk” – mówi Michał Zadara, reżyser Ksiąg Jakubowych.

  • Dziedzictwo | premiera KSIĄG JAKUBOWYCH

    Nasi przodkowie, tożsamość i przyszłość – Księgi Jakubowe Olgi Tokarczuk w inscenizacji Michała Zadary.

  • DEKALOG – recenzje po premierze

    Przedstawiamy wybór recenzji po premierze Dekalogu Kieślowskiego / Piesiewicza w reżyserii Wojciecha Farugi.  

  • Rozmowa z Wojciechem Farugą o DEKALOGU

    „Wydaje mi się, że rozważania: co jest dobre, co złe, co trzeba, a czego nie wolno, są teraz, kiedy ten świat po raz kolejny nam się wymknął, wyjątkowo ważne” – mówi reżyser Dekalogu.

  • Po pierwsze człowiek | premiera DEKALOGU

    Wojciech Faruga sięgnął po ikoniczne dzieło polskiego filmu, przemyślane na nowo po ponad trzech dekadach. 

  • Warszawska Nagroda Edukacji Kulturalnej

    Z radością informujemy, że zrealizowany przez nas program dla szkół KLASA TN zdobył III nagrodę 13. edycji Warszawskiej Nagrody Edukacji Kulturalnej.

  • Premiery sezonu 2022/2023

    Plan na sezon artystyczny 2022/2023. Przed nami, w marcu 2023 premiera przedstawienia Alicji Kraina Czarów wg Carrolla w inscenizacji Sławomira Narlocha.

  • Solidarni z Ukrainą | Солідарні з Україною

    Zespół Teatru Narodowego solidaryzuje się z Ukraińcami, walczącymi o niepodległość swojej ojczyzny. 

  • Podsumowanie sezonu 2021/2022

    Premiery, nagrodzona monografia Dejmek Magdaleny Raszewskiej, projekty artystyczne i edukacyjne, nagrody aktorskie – podsumowujemy sezon 2021/2022.

  • „KLASA TN. Pierwszy dzwonek” – finał projektu

    9 czerwca odbyły się pokazy pracy warsztatowej Bobo! Pokazy zwieńczyły projekt edukacyjny „KLASA TN. Pierwszy dzwonek”. 

  • „KLASA TN. Drugi dzwonek” – finał projektu

    3 i 4 czerwca odbyły się pokazy pracy warsztatowej Ukochanie! Za nami finał projektu edukacyjnego „KLASA TN. Drugi dzwonek”. 

  • Twoja głowa spadnie | premiera MARII STUART

    „Moja głowa była celem tych spisków, lecz to twoja spadnie!” W roli Elżbiety – Danuta Stenka, w roli Marii Stuart – Wiktoria Gorodeckaja. 

  • MARIA STUART – wybór pierwszych recenzji

    Przedstawiamy recenzje i opinie krytyków oraz teatralnych blogerów po premierze Marii Stuart Schillera w reżyserii Grzegorza Wiśniewskiego.

  • TEATR MÓJ WIDZĘ... – rozmowy z aktorkami i aktorami

    Kinga Ilgner rozmawia z: Anną Seniuk, Małgorzatą Kożuchowską, Gabrielą Muskałą, Janem Englertem, Jerzym Radziwiłowiczem, Marcinem Hycnarem. Partnerem cyklu jest Teatr Narodowy.

  • DEJMEK Raszewskiej z nagrodą PTBT!

    Wydana przez Teatr Narodowy książka Dejmek Magdaleny Raszewskiej otrzymała nagrodę Polskiego Towarzystwa Badań Teatralnych. 

  • BARON MÜNCHHAUSEN... – recenzje po prapremierze

    Baron Münchhausen dla dorosłych autorstwa i w reżyserii Macieja Wojtyszki – recenzje po prapremierze. 




  • Z bagna za włosy. Rozmowa z Maciejem Wojtyszką

    Maciej Wojtyszko o Münchhausenie: „Jego sposób myślenia jest nam potrzebny zawsze, tym bardziej, im bardziej musimy się wyciągać za włosy. Z bagna albo i szamba”. 

  • Książę Łgarzy | Münchhausen w Narodowym

    Baron Münchhausen dla dorosłych – Maciej Wojtyszko główną postacią swojego dramatu uczynił uosobienie bajecznej mistyfikacji, łgarstwa, nieokiełzanej fantazji. 

  • WIECZÓR TRZECH KRÓLI – recenzje

    Przedstawiamy recenzje i opinie krytyków oraz teatralnych blogerów po premierze Wieczoru Trzech Króli albo Co chcecie w reżyserii Piotra Cieplaka.

  • Miłosne gry pozorów. Gramy Shakespeare’a!

    Miłosne intrygi, zamiany ról, gry pozorów, dźwiękowa feeria – Wieczór Trzech Króli w inscenizacji Piotra Cieplaka. Premiera spektaklu odbyła się 4 grudnia 2021.

  • Rozmowa z Piotrem Cieplakiem

    „To będzie spektakl o bogactwie, wielości odcieni, jakie słowo »miłość« może ze sobą nieść” – mówi Piotr Cieplak, który pracuje nad inscenizacją Wieczoru Trzech Króli.

  • Cykl AKTORZY/SENIORZY

    Teatr Narodowy jest partnerem internetowego projektu Leny Frankiewicz, filmowego cyklu, na który składają się rozmowy o teatrze z seniorkami i seniorami zawodu aktorskiego.

  • WYKŁADY OTWARTE online (materiały audio)

    Wykłady Teatru Narodowego online dotyczące badań nad twórczością wielkich osobowości polskiej kultury.

  • Przedstawienia Teatru Narodowego online

    Spektakle Teatru Narodowego zrealizowane w Teatrze Telewizji – wybór ze zbiorów Ninateka.pl oraz Vod.TVP. 

  • Cykl POECI POLSCY online #kulturabezbarier

    Polska poezja w interpretacji Aktorów Teatru Narodowego – artystyczno-edukacyjny cykl POECI POLSCY #kulturabezbarier.

  • Teatr Narodowy w Google Cultural Institute

    Wystawę o burzliwych dziejach Narodowej Sceny można oglądać w sieci! Zapraszamy do odwiedzenia Google Cultural Institute.

Korzystając z serwisu internetowego Teatru Narodowego akceptujesz zasady Polityki prywatności oraz wyrażasz zgodę na używanie plików cookie. Plik cookie możesz zablokować za pomocą opcji dostępnych w przeglądarce internetowej. Aby dowiedzieć się więcej na temat cookie, kliknij tutaj