Stanisław Radwan – composer

Kompozytor, wybitny twórca muzyki teatralnej i filmowej. Współpracuje z Wydziałem Aktorskim Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie. Od 1997 roku jest kompozytorem w zespole artystycznym Teatru Narodowego.

Jest absolwentem Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Krakowie (1966) – klasa fortepianu u profesora Ludwika Stefańskiego i kompozycji u Krzysztofa Pendereckiego. W latach 1960–1975 komponował dla krakowskiego kabaretu Piwnica pod Baranami. Był kierownikiem muzycznym w krakowskim Teatrze Rozmaitości (1963–1967) oraz w warszawskim Teatrze Ateneum im. Stefana Jaracza (1974–1976). W 1977 roku związał się ze Starym Teatrem im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie (od 2001 roku – Narodowy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej) – w latach 1977–1980 oraz 1990–2004 był kompozytorem w zespole artystycznym, a w latach 1980–1990 pełnił funkcję dyrektora naczelnego i artystycznego tej krakowskiej sceny. 

W Starym Teatrze im. Modrzejewskiej współpracował z wieloma wybitnymi reżyserami. Komponował muzykę do przedstawień Konrada Swinarskiego: Woyzecka Büchnera (1966), Sędziów i Klątwy Wyspiańskiego (1968, dramaty prezentowane razem), Wszystko dobre, co się dobrze kończy Shakespeare’a (1971). Tworzył muzykę do spektakli Andrzeja Wajdy, m.in. do: Z biegiem lat, z biegiem dni… Olczak-Ronikier (1978; reżyseria wspólnie z Anną Polony), Antygony Sofoklesa (1984) i Wesela Wyspiańskiego (1991), do realizacji Szekspirowskich, m.in.: Tragicznej historii Hamleta księcia Danii (1981), Hamleta (IV) (1989, wersja telewizyjna – 1991) oraz Makbeta (2004, wersja telewizyjna – 2010). Komponował muzykę także do spektakli Krystiana Lupy – Powrotu Odysa Wyspiańskiego (1981), Braci Karamazow wg Dostojewskiego (1990, 1999), przedstawienia Malte albo Tryptyk marnotrawnego syna wg Rilkego (1991).

Wieloletni, wyjątkowy rozdział twórczości Stanisława Radwana stanowi muzyka do przedstawień Jerzego Grzegorzewskiego. Pracowali wspólnie w łódzkim Teatrze im. Jaracza (m.in.: Wesele Wyspiańskiego, 1969; Irydion Krasińskiego, 1970; Czajka Czechowa, 1971; Balkon Geneta, 1972; Szewcy Witkacego, 1973), w warszawskim Teatrze Ateneum im. Jaracza (Ameryka wg Kafki, 1973; Bloomusalem wg Joyce’a, 1974) i w Teatrze Polskim we Wrocławiu (m.in.: Ślub Gombrowicza, 1976; Śmierć w starych dekoracjach Różewicza, 1978; Nie-Boska komedia Krasińskiego, 1979; Król umiera, czyli Ceremonie Ionesco, 1996). Współpracowali także w Starym Teatrze im. Modrzejewskiej w Krakowie (m.in. Dziesięć portretów z czajką w tle wg Czechowa, 1979; Dziady dwanaście improwizacji wg Mickiewicza, 1995) i w Teatrze Studio w Warszawie (od 1985 roku – Teatr Studio im. Witkiewicza) (m.in.: Parawany Geneta, 1982; Powolne ciemnienie malowideł wg Lowry’ego, 1985; Tak zwana ludzkość w obłędzie wg Witkacego, 1987; Śmierć Iwana Iljicza wg Tołstoja, 1991; Miasto liczy psie nosy Grzegorzewskiego, 1991; La Bohème wg Wyspiańskiego, 1995, wersja telewizyjna – 1997).

Równie bogaty dorobek muzyczny Stanisława Radwana stanowią efekty współpracy z Jerzym Jarockim. Pracowali wspólnie we Wrocławskim Teatrze Współczesnym im. Wiercińskiego (Paternoster Kajzara, 1970) i krakowskim Starym Teatrze im. Modrzejewskiej (m.in.: Szewcy Witkacego, 1971; Matka Witkacego, 1972, wersja telewizyjna – 1976; Proces Kafki, 1973; Sen o Bezgrzesznej wg Żeromskiego, 1979; Rewizor Gogola, 1980; Życie jest snem Calderóna, 1983, wersja telewizyjna – 1987; Ślub Gombrowicza, 1991, wersja telewizyjna – 1992; Sen srebrny Salomei Słowackiego, 1993; Grzebanie wg Witkacego, 1996; Faust Goethego, 1997; Trzeci akt wg Szewców Witkacego, 2002). Stanisław Radwan pisał muzykę także do spektakli przygotowanych przez Jarockiego w Teatrze Dramatycznym w Warszawie (Na czworakach Różewicza, 1972; Ślub Gombrowicza, 1974; Rzeźnia Mrożka, 1975; Król Lear Shakespeare’a, 1977; Pieszo Mrożka, 1981; Mord w katedrze Eliota, 1982) oraz w Teatrze Polskim we Wrocławiu (m.in. Kasia z Heilbronnu albo próba ognia Kleista, 1994, wersja telewizyjna – 1995; Wujaszek Wania. Sceny z życia ziemian Czechowa, 2000).  

Z Jarockim i Grzegorzewskim twórca pracował także za granicą. Komponował muzykę do przedstawień Jerzego Jarockiego, m.in.: Gombrowiczowskiego Ślubu (Schauspielhaus w Zurychu, 1972), Matki Witkacego (Kammerspiele w Monachium, 1975) i Zmierzchu Babla (Dramsko Pozorište w  Belgradzie, 1979). Z Grzegorzewskim pracował nad Ameryką wg Kafki (Koninklijke Schouwburg w Hadze, 1982), Wujaszkiem Wanią Czechowa (Stadsschouwburg w Utrechcie, 1993), Molierowskim Don Juanem (Théâtre Silvia Monfort w Paryżu, 1995).

W 1997 roku Stanisław Radwan objął funkcję kompozytora Teatru Narodowego. Stworzył tutaj muzykę do wszystkich przedstawień Grzegorzewskiego: dramatów Wyspiańskiego –  Nocy listopadowej. Scen dramatycznych (1997 i 2000), Sędziów (1999, wersja telewizyjna – 2007, reżyseria telewizyjna: Jan Englert) i Wesela (2000); Gombrowiczowskiego Ślubu (1998) i Operetki (2000, wersja telewizyjna – 2001); autorskiego spektaklu reżysera Halka Spinoza albo Opera Utracona albo Żal za uciekającym bezpowrotnie życiem (1998), Nowego Bloomusalem wg Joyce’a (1999), Snu nocy letniej Shakespeare’a (2001), Nie-Boskiej komedii Krasińskiego (2002), Morza i zwierciadła Audena (2002), HAMLETA Stanisława Wyspiańskiego (2003, wersja telewizyjna – 2008, reżyseria telewizyjna: Jan Englert), Duszyczki wg Różewicza (2004, wersja telewizyjna – 2004) oraz przedstawienia On. Drugi Powrót Odysa Antoniny Grzegorzewskiej i Jerzego Grzegorzewskiego (2005).

Na narodowej scenie pracował także z Tadeuszem Bradeckim  (m.in. Saragossa na motywach życia i powieści Rękopis znaleziony w Saragossie Jana Potockiego, 1998) i Maciejem Prusem (Król Lir Shakespeare’a, 1998). Kontynuował współpracę z Jerzym Jarockim –skomponował muzykę do Błądzenia (2004, wersja telewizyjna – 2007) i Kosmosu (2005, wersja telewizyjna – 2006) wg Gombrowicza, Miłości na Krymie Mrożka (2007, wersja telewizyjna – 2014, reżyseria telewizyjna: Jan Englert), a także do Sprawy wg Samuela Zborowskiego Słowackiego (2011); opracował muzycznie Tango Mrożka (2009, wersja telewizyjna – 2012). Współpracował także ze Stanisławem Różewiczem (Stara kobieta wysiaduje Różewicza, 2007) i Antoniną Grzegorzewską (Ifigenia Grzegorzewskiej, 2008). Przygotowywał muzykę do przedstawień Jana Englerta: Iwanowa Czechowa (2008), Udręki życia Levina (2011, wersja telewizyjna – 2013) oraz Kordiana Słowackiego wystawionego w 250. rocznicę powstania Teatru Narodowego (2015).

W 2003 roku w Narodowym Starym Teatrze im. Modrzejewskiej odbyła się prapremiera jego opery buffa Opera mleczana do rysunków Andrzeja Mleczki w reżyserii Mikołaja Grabowskiego (wersja telewizyjna – 2004). W 2009 roku na tej krakowskiej scenie wyreżyserował, na podstawie własnego scenariusza, Rzeczpospolitą Babińską; jest także autorem muzyki do tego przedstawienia (wersja telewizyjna – 2009).

Ma na swoim koncie blisko trzysta kompozycji dla teatru. Współpracował również m.in. z Zygmuntem Hübnerem, Lidią Zamkow, Bogdanem Hussakowskim, Tadeuszem Mincem, Witoldem Zatorskim, Giovannim Pampiglione, Ewą Bułhak, Tadeuszem Malakiem, Krzysztofem Babickim, Tadeuszem Bradeckim, Mikołajem Grabowskim, Zbigniewem Zapasiewiczem, Rudolfem Zioło, Andrzejem Domalikiem.

Jest autorem muzyki do filmów, m.in.: Wojciecha Jerzego Hasa (Szyfry, 1966), Zygmunta Hübnera (Co jest w człowieku w środku, 1969), Andrzeja Wajdy (Wesele, 1972; serial fabularny Z biegiem lat, z biegiem dni… we wspólnej reżyserii z Edwardem Kłosińskim, 1980), Konrada Swinarskiego (Sędziowie. Tragedya, 1974), Krzysztofa Kieślowskiego (Blizna, 1976), Janusza Majewskiego (Sprawa Gorgonowej, 1977), Edwarda Żebrowskiego (Szpital Przemienienia, 1978), Jerzego Stuhra (Spis cudzołożnic, 1994).

Ma w dorobku także kilka ról filmowych, m.in. Michalaka w Girl Guide Juliusza Machulskiego (1995), Iwa w Rysie Michała Rosy (2008).

Komponował dla radia i telewizji. Jest autorem muzyki do przedstawień Teatru Telewizji, m.in.: Pamiętnika z powstania warszawskiego wg Białoszewskiego w reżyserii Lidii Zamkow (1972), Śmierci Iwana Ilijcza wg Tołstoja, realizacji Jerzego Grzegorzewskiego (1994), Zbójców Schillera w reżyserii Krzysztofa Babickiego (1995), Płaszcza wg Gogola przygotowanego przez Andrzeja Domalika (1998), spektaklu Skiz Zapolskiej w reżyserii Gustawa Holoubka (2000) i Nocy czerwcowej wg Iwaszkiewicza, przedstawienia Andrzeja Wajdy (2001).

Muzyka Stanisława Radwana ukazała się na płytach — w 1999 roku Herbert – Przesłanie z kompozycjami do wierszy Herberta i tekstów biblijnych, a w 2011 roku płyta pt. Coś co zginęło szuka tu imienia z muzyką do spektakli Jerzego Grzegorzewskiego. W 2016 roku powstał dokumentalny portret kompozytora  film W poszukiwaniu ciszy. Stanisław Radwan w reżyserii Marty Węgiel.

O swojej pracy dla teatru Stanisław Radwan mówił: „Wchodzenie w głąb myślenia poetów czy dramaturgów jest zawsze niezwykłą przygodą. Miałem szczęście pracować z bardzo dobrymi reżyserami. Bywało, że tworzyli spektakle, w których myślenie muzyczne było tylko jedną z części pewnej formy, zdarzały się jednak też takie przedstawienia, które opierały się na strukturze muzycznej, ponieważ reżyser uważał, że właśnie muzyka najlepiej wyrazi to, co chce przekazać widzowi. W takiej sytuacji musisz jako kompozytor rozpisać w nutach absolutnie wszystko, co się dzieje na scenie, łącznie z najdrobniejszym gestem. Najwięcej pracy wymaga zapisanie ciszy w taki sposób, by rzeczywiście zabrzmiała. Tego typu praca jest podobna do tworzenia symfonii, w której także ważny jest każdy element. Nigdzie, poza teatrem, nie ma takiego poczucia jedności języka werbalnego, plastycznego i muzycznego. To nie jest tak, że te języki się dopełniają – one się przenikają, tworząc nową jakość. I pewnie dlatego tak lubię pisać muzykę teatralną, bo teatr łączy wielość moich zainteresowań”.   (rozmowa z Katarzyną Zimmerer, „Ruch Muzyczny” 2014, nr 3).

Stanisław Radwan był za swoją twórczość wielokrotnie nagradzany.
Otrzymał nagrodę za muzykę do filmu Sędziowie. Tragedya w reżyserii Konrada Swinarskiego na 1. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdańsku (1974).
Jest laureatem nagród wrocławskiego Festiwalu Sztuk Współczesnych – za muzykę do Rzeźni Mrożka w reżyserii Jerzego Jarockiego w Teatrze Dramatycznym w Warszawie (1975) oraz za muzykę do spektaklu Śmierć w starych dekoracjach Różewicza przygotowanej przez Jerzego Grzegorzewskiego we wrocławskim Teatrze Polskim (1979).
Na Opolskich Konfrontacjach Teatralnych był wyróżniany nagrodami za kompozycje muzyczne: do Wesela Wyspiańskiego w reżyserii Grzegorzewskiego w Starym Teatrze im. Modrzejewskiej w Krakowie (1978), Nie-Boskiej komedii Krasińskiego w inscenizacji Grzegorzewskiego we wrocławskim Teatrze Polskim (1979), do przedstawienia Irydion Krasińskiego w reżyserii Mikołaja Grabowskiego w Teatrze im. Słowackiego w Krakowie (1984), jak również za muzykę stworzoną do kolejnych spektakli Starego Teatru im. Modrzejewskiej – Wesela Wyspiańskiego w reżyserii Andrzeja Wajdy i Rękopisu znalezionego w Saragossie Potockiego w scenicznej interpretacji Tadeusza Bradeckiego (1993), a rok później także za muzykę do Snu srebrnego Salomei Słowackiego w inscenizacji Jarockiego (1994).
Otrzymał nagrodę za muzykę do przedstawienia Już prawie nic Andrzejewskiego w reżyserii Krzysztofa Babickiego w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku na 26. Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu (1984). Został także wyróżniony w 9. Ogólnopolskim Konkursie na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej, nagrodą za muzykę do Opery mleczanej wg własnego libretta ułożonego do rysunków Andrzeja Mleczki w reżyserii Mikołaja Grabowskiego w krakowskim Narodowym Starym Teatrze im. Modrzejewskiej (2003). Otrzymał Ludwika nagrodę krakowskiego środowiska artystycznego za muzykę do Trzeciego aktu wg Szewców Witkacego w reżyserii Jarockiego w Narodowym Starym Teatrze im. Modrzejewskiej w Krakowie (2003).
Został wyróżniony nagrodą za muzykę do słuchowiska Dom bez klamek Mularczyka w reżyserii Wojciecha Markiewicza na Festiwalu Słuchowisk Polskiego Radia w Rzeszowie (2000).
Jest laureatem nagród Festiwalu Teatru Polskiego Radia i Teatru Telewizji Polskiej „Dwa Teatry” w Sopocie za muzykę do przedstawień Teatru Telewizji – otrzymał Grand Prix za kompozycje do Tanga Mrożka w reżyserii Jarockiego (2013), a także Nagrodę im. Janusza Hajduna za muzykę do Miłości na Krymie Mrożka w inscenizacji Jarockiego i reżyserii telewizyjnej Jana Englerta oraz za muzykę do Udręki życia Levina w reżyserii Englerta (2014).
Otrzymał Nagrodę im. Aleksandra Bardiniego i Nagrodę za całokształt twórczości na 21.  Przeglądzie Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu (2000).
Został uhonorowany Nagrodą miasta Krakowa za wybitne osiągnięcia w dziedzinie muzyki i teatru (1988), Nagrodą Fundacji Kultury Polskiej „w uznaniu wielkich osiągnięć w komponowaniu muzyki teatralnej i filmowej, za znaczący wkład w dzieło umacniania wielkości Starego Teatru” (2007), a także Nagrodą Gustaw, przyznawaną przez Związek Artystów Scen Polskich za szczególne zasługi dla środowiska teatralnego (2014).
Stanisław Radwan został wyróżniony Złotą Odznaką za zasługi dla miasta Krakowa (1990) oraz odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1998) i Złotym Medalem Zasłużony Kulturze – Gloria Artis (2005).


Realizacje w Teatrze Narodowym:

Jerzy Stanisław Sito, Pasja doktora Fausta, reż. Tadeusz Minc, 1971; muzyka
Stanisław Wyspiański, Noc listopadowa. Sceny dramatyczne, reż. Jerzy Grzegorzewski, 1997; muzyka
Tadeusz Bradecki, Saragossa (na motywach życia i powieści Rękopis znaleziony w Saragossie Jana Potockiego), reż. Tadeusz Bradecki, 1998; muzyka
Witold Gombrowicz, Ślub, reż. Jerzy Grzegorzewski, 1998; muzyka
William Shakespeare, Król Lir, reż. Maciej Prus, 1998; muzyka
Jerzy Grzegorzewski, Halka Spinoza albo Opera utracona albo Żal za uciekającym bezpowrotnie życiem, reż. Jerzy Grzegorzewski, 1998; muzyka
Stanisław Wyspiański, Sędziowie, reż. Jerzy Grzegorzewski, 1999; muzyka
Nowe Bloomusalem, na podstawie XV epizodu Ulissesa Jamesa Joyce’a, reż. Jerzy Grzegorzewski, 1999; muzyka
Stanisław Wyspiański, Wesele, reż. Jerzy Grzegorzewski, 2000; muzyka
Harold Pinter, Dawne czasy, reż. Agnieszka Lipiec-Wróblewska, 2000; opracowanie muzyczne
Witold Gombrowicz, Operetka, reż. Jerzy Grzegorzewski, 2000; muzyka
Stanisław Wyspiański, Noc listopadowa. Sceny dramatyczne (nowa wersja), reż. Jerzy Grzegorzewski, 2000; muzyka
Wiesław Myśliwski, Requiem dla gospodyni (prapremiera), reż. Kazimierz Dejmek, 2000; muzyka
William Shakespeare, Sen nocy letniej, reż. Jerzy Grzegorzewski, 2001; muzyka
Zygmunt Krasiński, Nie-Boska komedia, reż. Jerzy Grzegorzewski, 2002; muzyka
Wystan Hugh Auden, Morze i zwierciadło (prapremiera polska), rez. Jerzy Grzegorzewski, 2002; muzyka
Tomasz Łubieński, Ostatni (prapremiera), reż. Tadeusz Bradecki, 2003; muzyka, opracowanie muzyczne
Stanisław Wyspiański, Hamlet Stanisława Wyspiańskiego, reż. Jerzy Grzegorzewski, 2003; muzyka
Tadeusz Różewicz, Duszyczka (prapremiera), reż. Jerzy Grzegorzewski, 2004; muzyka
Błądzenie (prapremiera), według Witolda Gombrowicza, reż. Jerzy Jarocki, 2004; muzyka
On. Drugi powrót Odysa (prapremiera), (On, Antonina Grzegorzewska; Drugi Powrót Odysa, Jerzy Grzegorzewski), reż. Jerzy Grzegorzewski, 2005; muzyka
Witold Gombrowicz, Kosmos, reż. Jerzy Jarocki, 2005; muzyka
Sławomir Mrożek, Miłość na Krymie, reż. Jerzy Jarocki, 2007; muzyka
Tadeusz Różewicz, Stara kobieta wysiaduje, reż. Stanisław Różewicz, 2007; muzyka
Anton Czechow, Iwanow, reż. Jan Englert, 2008; muzyka
Antonina Grzegorzewska, Ifigenia (prapremiera), reż. Antonina Grzegorzewska, 2008; muzyka
Sławomir Mrożek, Tango, reż. Jerzy Jarocki, 2009; opracowanie muzyczne
Sprawa, według Samuela Zborowskiego Juliusza Słowackiego, reż. Jerzy Jarocki, 2011; muzyka
Hanoch Levin, Udręka życia, reż. Jan Englert, 2011; muzyka
Juliusz Słowacki, Kordian, reż. Jan Englert, 2015; muzyka

 

 

Korzystając z serwisu internetowego Teatru Narodowego akceptujesz zasady Polityki prywatności oraz wyrażasz zgodę na używanie plików cookie. Plik cookie możesz zablokować za pomocą opcji dostępnych w przeglądarce internetowej. Aby dowiedzieć się więcej na temat cookie, kliknij tutaj