Aktualności

Odszedł Eimuntas Nekrošius

Odszedł Eimuntas Nekrošius, jeden z najwybitniejszych reżyserów teatralnych na świecie. W ostatnich latach obdarzył Teatr Narodowy i polską publiczność swoją wyobraźnią, mądrością i sztuką.

Był osobowością, wokół której budowaliśmy naszą teatralną teraźniejszość i przyszłość. Miał rozpocząć w naszym teatrze pracę nad „Królem Learem” i zmarł, zostawiając królestwo bez następcy.

Jan Englert

Eimuntas Nekrošius współpracował z Teatrem Narodowym od 2015 roku. Na naszej scenie wystawił Dziady Adama Mickiewicza (2016) i Ślub Witolda Gombrowicza(2018).

„...jest w tej sekwencji wyborów literackich coś szalenie przekornego. Mickiewicz, który poszukiwał źródeł duchowości w prasłowiańskich gusłach i Gombrowicz, u którego także są kapłani, ale ludzko-ludzcy, którego zdecydowanie nie umarli interesują, ale żywi. Tę sprzeczność zaciera zresztą sam reżyser, umieszczając w materiałach medialnych przedstawienia grafikę przedstawiającą owoc, który grał znaczną rolę w jego Dziadach. Chodzi rzecz jasna o makówkę – powszechnie znaną jako główny składnik opium, zaś na Litwie używaną tradycyjnie jako element pogrzebowego obrządku”. (Szymon Kazimierczak, teatralny.pl.) 

Ostatni raz widzieliśmy go w Wilnie w czasie gościnnych występów z Dziadami.

Na zdjęciu: Eimuntas Nekrošius, Wilno, 29 października 2018 r. Fot. Bartosz Frątczak / IP Wilno


Eimuntas Nekrošius urodził się w 1952 roku w małej miejscowości Pažobris na Żmudzi, w ówczesnej Litewskiej Socjalistycznej Republice Radzieckiej (części ZSRR). W 1978 roku ukończył Wydział Reżyserii w Pań­stwowym Instytucie Sztuki Teatralnej (obecnie Rosyjska Akademia Sztuki Teatralnej, GITIS) w klasie Andrieja Gonczarowa. Debiutował po powrocie na Litwę w wileńskim Państwowym Teatrze Młodzieżowym inscenizacją sztuki Shelagh Delaney Smak miodu (1977). Uwagę krytyków zwrócił kilka lat później głośnymi przedstawieniami Kwadrat wg Zeka (1980), Pirosmani, Pirosmani wg Korostyliewa (1981), Miłość i śmierć w Weronie wg Antenelisa i Gedy (1982), Dzień dłuższy niż stulecie wg Ajtmatowa (1983).
W 1980 roku Nekrošius został dyrektorem wileńskiego Teatru Młodzieżowego i prowadził tę scenę przez ponad dziesięć lat. Teatr stał się wówczas centrum życia artystycznego i intelektualnego Wilna, miejscem gorących dyskusji, w których brały udział również osoby spoza środowiska teatralnego.
O ile w latach osiemdziesiątych reżyser wystawiał głównie adaptacje prozy, w latach dziewięćdziesiątych skupił się na dramacie, prostota metafory ustąpiła miejsca inscenizacyjnemu skomplikowaniu. Powstały wtedy słynne spektakle Mozart i Salieri. Don Juan. Dżuma wg Puszkina (1994), Trzy siostry Czechowa (1995), Hamlet Shakespeare’a (1997), które stanowią kanon twórczości litewskiego reżysera. To one wprowadziły go na główne sceny europejskie. Reżyser pracował w Austrii, we Włoszech, Izraelu, Rosji, Norwegii, Szwajcarii, Argentynie, Meksyku i w Stanach Zjednoczonych.
W latach 1992–1998 Nekrošius był dyrektorem Międzynarodowego Litewskiego Festiwalu Teatrów LIFE. W 1998 roku utworzył własny zespół – Meno Fortas. Pierwszym spektaklem granym pod jego szyldem był Hamlet Shakespeare’a (1997), pierwsza z wielkich inscenizacji szekspirowskich  Nekrošiusa. Dwa lata później, w 1999 roku, powstał Makbet, a w 2000 roku Otello.
Na przełomie XX i XXI wieku właśnie twórczość Shakespeare’a, a także Czechowa stały się dla Nekrošiusa głównymi punktami odniesienia. W 2000 roku reżyser inscenizował Mewę (w ramach międzynarodowego programu École des Maîtres na Biennale w Wenecji), dwa lata później Iwanowa w Teatro Argentina w Rzymie, a trzy lata później Wiśniowy sad w Fundacji Stanisławskiego w Moskwie. Po raz pierwszy podjął też pracę w operze: w 2002 roku we Florencji odbyła się premiera Makbeta Verdiego w jego inscenizacji.
Na Litwie reżyser współpracował z Narodowym Teatrem Dramatycznym w Wilnie, gdzie wystawił Boską komedię w 2002 roku i Raj w roku 2013 (oba wg Dantego) oraz z Litewskim Narodowym Teatrem Opery i Baletu, w którym zrealizował Walkirię Wagnera (2007) i Otella Verdiego (2011). Innymi głośnymi inscenizacjami  Nekrošiusa w ostatnich latach były m.in. Pieśń nad pieśniami wg Starego Testamentu (2004), Faust Goethego (2006), Anna Karenina wg Tołstoja (2008), Idiota Dostojewskiego (2009) czy Faust Gounoda (2010).
W Polsce Eimuntas Nekrošius był artystą dobrze znanym, po raz pierwszy przyjechał tu w 1986 roku. Teatr Młodzieżowy prezentował wówczas w Poznaniu, Krakowie i Warszawie przedstawienia Pirosmani, Pirosmani, Wujaszka Wanię, Precz kostucho na zawsze precz. W latach dziewięćdziesiątych reżyser regularnie pojawiał się na toruńskim festiwalu Kontakt. Tam można było obejrzeć jego Kwadrat, spektakl Mozart i Salieri, Trzy siostry, Hamleta, Makbeta i Otella. Był również gościem takich festiwali, jak Nowa Klasyka Europy w Łodzi, Konfrontacje Teatralne w Lublinie, Festiwal Sztuki Reżyserskiej „Interpretacje” w Katowicach, Bydgoski Festiwal Operowy. W 1997 roku otrzymał Nagrodę im. Konrada Swinarskiego przyznawaną przez pismo „Teatr”, jako jedyny do dziś zagraniczny reżyser w historii tego wyróżnienia. W 2013 roku w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej wyreżyserował operę Pawła Szymańskiego Qudsja Zaher.
Na naszej scenie w 2016 roku w sezonie jubileuszowym 250-lecia Teatru Narodowego wystawił Dziady Adama Mickiewicza, a ponad dwa lata później – w czerwcu 2018 roku odbyła się premiera Gombrowiczowskiego Ślubu – jak się okazało, ostatniego przedstawienia reżysera.

Korzystając z serwisu internetowego Teatru Narodowego akceptujesz zasady Polityki prywatności oraz wyrażasz zgodę na używanie plików cookie. Plik cookie możesz zablokować za pomocą opcji dostępnych w przeglądarce internetowej. Aby dowiedzieć się więcej na temat cookie, kliknij tutaj