Aktualności

Wykluczona. Rozmowa z Arturem Urbańskim

Rzecz dzieje się we wschodnim Berlinie lat 50., gdzie ideologia krzyżuje się z miłością, materializm z metafizyką, a surowa realność z poezją. Artur Urbański reżyseruje dramat swojego autorstwa; jest to opowieść o twórcach – Brechcie, Swinarskim oraz o byłej kochance Brechta – Ruth Berlau. Prapremiera Skóry węża→ 27 maja na scenie przy Wierzbowej. 

„Poruszyła mnie historia życia Ruth – mówi Artur Urbański. – Starałem się opowiedzieć o wydarzeniach z tamtych czasów z jej perspektywy. Została odrzucona jako człowiek i pominięta jako artystka. Musiała też czuć się upokorzona jako kobieta”.  

Sięgnąłeś po berliński epizod z życia wielkiego polskiego reżysera Konrada Swinarskiego, który w latach 1955–1957, zaproszony przez Bertolta Brechta, odbywa staż w Berliner Ensemble. Spotyka się tam m.in. z dwiema kobietami, które są z Brechtem związane – żoną Helene Weigel i byłą kochanką – Ruth Berlau, duńską aktorką i fotografką. Co było impulsem do powstania dramatu?

Na nazwisko Berlau natknąłem się przy okazji jakiejś lektury,  zaciekawiła mnie ta postać i zacząłem szperać. Byłem ciekawy: jak wyglądało jej życie? kim była? Okazało się, że zarówno życie Brechta, jak i Berlau są dość dobrze opisane. Na jej temat wyszło kilka książek. Ruth napisała też autobiografię.  
Poruszyła mnie historia jej życia i to było impulsem, żeby zacząć pisać. Starałem się opowiedzieć o wydarzeniach z tamtych czasów z  perspektywy Ruth. Kiedy poznała Brechta, on był już uznanym artystą, ona – aktorką Duńskiego Teatru Królewskiego, pisarką i dziennikarką, wyzwoloną obyczajowo feministką i działaczką komunistyczną. Zaczynają współpracować i zbliżają się do siebie. Ruth staje się jego oficjalną kochanką… 

To bardzo złożona i wielopłaszczyznowa relacja, która  z pewnością zaważyła na jej życiu. Opowiadam o kosztach tej współzależności, o tym, jak taki związek wpływa na człowieka i jakie miał konsekwencje dla Ruth. Ciekawy był dla mnie również fakt osadzenia tej historii w prawdziwych realiach. Brecht, Swinarski oraz Berlau dużo po sobie zostawili. Interesujący jest też okres, w którym tworzyli, a także koincydencja ich spotkania. Akcja sztuki dzieje się w czasie, w którym Swinarski otrzymuje od Brechta stypendium i przyjeżdża do Berliner Ensemble, a traf chce, że jego opiekunem z ramienia teatru zostaje właśnie Ruth Berlau. 

Próby do SKÓRY WĘŻA: Aleksandra Justa, Artur Urbański – reżyser, Joanna Kwiatkowska-Zduń. Fot. Krzysztof BielińskiSwinarski widzi związek Brechta z Ruth z jej perspektywy, a ta relacja wydaje się pełna męskiej dominacji i przemocy. 

Brecht – artysta i Brecht – człowiek to są dwie bardzo różne osoby. Zresztą patrząc na biografię wielu bardzo wybitnych ludzi, jest to w pewien sposób symptomatyczne: ci wielcy, którzy zostawili po sobie olbrzymi dorobek, a ich myśl i praca to kamienie milowe w kulturze czy nauce, w życiu prywatnym okazywali się często potworami i pozostawiali po sobie zgliszcza. Ta historia jest także trochę o tym.


A myśląc o Brechcie – człowieku teatru – w sztuce mamy nawiązania do jego teatralnej techniki.

Pisząc Skórę węża, pomyślałem, że bardzo ciekawie, ale też zabawnie byłoby zrobić w teatrze opowieść o Brechcie, posługując się jego metodą. Stąd trochę odniesień do jego stylu i formy – songów, napisów, które będą otwierały każdą ze scen, a także pewnych elementów cyrkowych czy teatralnych, które stosował. Jednak nie przyjęliśmy założenia, że robimy przedstawienie w stylu Brechtowskim. Dopuszczam możliwość użycia różnych stylistyk w obrębie jednego spektaklu. Staraliśmy się natomiast zachować dokumentalny charakter przedstawianych postaci. W związku z tym Magda Maciejewska wykonała kostiumy, opierając się na zdjęciach osób, o których opowiadamy. Muzykę do songów skomponował  Szymon Nidzworski. Zaprosiłem także do współpracy Natalię Spychałę, która przygotowała projekcje wideo i Tomasza Berga, autora ruchu scenicznego.

W tekście zachowujesz też przynależny do świata Brechta dystans, jest sporo ironii.

Lubię śmiać się w teatrze. Lubię też takie momenty, kiedy widzowie śmieją się, a za chwilę jest im głupio, że się śmiali. Chciałbym, żeby nasze przedstawienie, mimo że dotyka bardzo podstawowych i bolesnych rzeczy w człowieku, było także lekkie, gorzko-śmieszne.

Pracujecie w trudnych czasach pandemicznych. Jak w takich warunkach powstaje teatr?

Praca w tych warunkach to temat na osobne przedstawienie. To byłaby komedia…  Mówiąc serio, wszyscy mamy poczucie zachodzących zmian, czujemy napięcie, niepewność. Jest w nas dużo lęku.  A ponieważ w teatrze pracujemy „na sobie”, przynosimy to ze sobą na próby.

Próby do SKÓRY WĘŻA: Joanna Gryga, Beata Fudalej, Aleksandra Justa, Monika Dryl. Fot. Krzysztof BielińskiWróćmy do Ruth. Jest fotografką, która daje świadectwo, to jej twórcza droga, a jednocześnie jej pamięć. Wielokrotnie mówi, że nie chce zapomnieć, że to jedyne, co jej pozostało. Jaki obraz chce zatrzymać?

Jeśli chodzi o fotografię, to jest to pewna figura. Rzeczywiście Ruth zapisała się w historii tym, że jako pierwsza zaczęła robić dokumentacje zdjęciowe przedstawień teatralnych, dlatego Brecht  i jego spektakle są tak dobrze obfotografowane. Natomiast fotografie, o których tak często mówi w sztuce, to są wspomnienia, nasze zderzenia z przeszłością. Takie rzeczy, które nosimy w sobie, które nas determinują. Tak naprawdę jedyną stałą pozostaje dla nas przeszłość, coś, do czego możemy się odwołać. Daje nam to punkt odniesienia do teraźniejszości albo wektor na przyszłość. Ruth podkreśla, że to, co przeżyła, mimo że tragiczne, jest jedyną rzeczą, którą ma. To buduje jej tożsamość.

Mówi również, że najgorzej jest być niedostrzeżonym, niewidzialnym dla drugiej osoby. Czy to będzie także rzecz o upokorzeniu?

Została odrzucona jako człowiek i pominięta jako artystka. Musiała też czuć się upokorzona jako kobieta. W czasach, o których opowiadam, została przez otoczenie Brechta już całkowicie od niego odizolowana. Nastąpiło totalne wykluczenie. Ruth piła coraz więcej i stawała się coraz bardziej nieobliczalna – aż zamieniło się to w chorobę i pobyty w szpitalu psychiatrycznym. To musiało być upokarzające, Ruth nie była bezrefleksyjna.
Na zdjęciach:
Od góry:
– Artur Urbański – reżyser. Fot. Yato Photography
Próby do Skóry węża Artura Urbańskiego. Fot. Krzysztof Bieliński
– Aleksandra Justa, Artur Urbański – reżyser, Joanna Kwiatkowska-Zduń
– Joanna Gryga, Beata Fudalej, Aleksandra Justa, Monika Dryl

Rozmawiała: Monika Mokrzycka-Pokora (materiał własny Teatru; w przypadku publikacji fragmentów prosimy o podanie źródła) 

 

Strona przedstawienia Skóra węża

  • Repertuar listopad 2022 – luty 2023

    W repertuarze dwie premiery – w listopadzie Księgi Jakubowe, a w grudniu Mizantrop! Ponadto na trzech scenach Teatru, wśród wielu tytułów, Piknik pod Wiszącą Skałą.

  • Oferty promocyjne

    Comiesięczne programy TEATR DLA SENIORÓW, TEATR DLA STUDENTÓW (obecnie w ofercie propozycje od listopada do lutego 2023) oraz inne aktualne promocje. 

  • Szlachetność i profity. Rozmowa z Janem Englertem

    „Rozkrok między szlachetnością a interesownością, pychą a skromnością – to jest najciekawsze” – mówi Jan Englert, reżyser Mizantropa

  • W próbach: MIZANTROP

    Próby i przygotowania do Molierowskiego Mizantropa. Reżyseruje Jan Englert. Premiera 10 grudnia na scenie Studio. 

  • Eimuntas Nekrošius – wspomnienie

    Eimuntas Nekrošius (21 listopada 1952 – 20 listopada 2018). Wspominamy litewskiego reżysera, jednego z najwybitniejszych europejskich twórców teatralnych ostatniego półwiecza.

  • W Czytelni: eseje poświęcone Eimuntasowi Nekrošiusowi

    Obszerne eseje autorstwa Łukasza Drewniaka poświęcone Dziadom oraz Ślubowi, spektaklom przygotowanym przez Eimuntasa Nekrošiusa w Teatrze Narodowym. 

  • 80. urodziny Anny Seniuk

    Anna Seniuk obchodzi 80 urodziny! Jubilatce składamy z tej okazji najserdeczniejsze życzenia wszelkiej pomyślności!

  • DEKALOG – recenzje po premierze

    Przedstawiamy wybór recenzji po premierze Dekalogu Kieślowskiego / Piesiewicza w reżyserii Wojciecha Farugi.  

  • My z nich | rozmowa z Michałem Zadarą

    „My, współcześni Polacy, jesteśmy spadkobiercami bardzo różnych tradycji, narodowości, praktyk” – mówi Michał Zadara, reżyser Ksiąg Jakubowych.

  • Dziedzictwo | premiera KSIĄG JAKUBOWYCH

    Pytania o naszych przodków, tożsamość i przyszłość – Księgi Jakubowe Olgi Tokarczuk w inscenizacji Michała Zadary.

  • Vouchery do Teatru Narodowego

    Długoterminowe vouchery do Teatru Narodowego to doskonały podarunek. Są dostępne online oraz w kasach Teatru. 

  • JERZY JAROCKI we wspomnieniach aktorów

    „Był niewątpliwie najlepiej słuchającym reżyserem”... – aktorzy Teatru Narodowego wspominają Jerzego Jarockiego. 10 października mija 10 rocznica śmierci wybitnego reżysera. 

  • Po pierwsze człowiek | premiera DEKALOGU

    Wojciech Faruga sięga po ikoniczne dzieło polskiego filmu, przemyślane na nowo po ponad trzech dekadach. 

  • Rozmowa z Wojciechem Farugą o DEKALOGU

    „Wydaje mi się, że rozważania: co jest dobre, co złe, co trzeba, a czego nie wolno, są teraz, kiedy ten świat po raz kolejny nam się wymknął, wyjątkowo ważne” – mówi reżyser.

  • Warszawska Nagroda Edukacji Kulturalnej

    Z radością informujemy, że zrealizowany przez nas program dla szkół KLASA TN zdobył III nagrodę 13. edycji Warszawskiej Nagrody Edukacji Kulturalnej.

  • Premiery sezonu 2022/2023

    Zaplanowaliśmy już premiery sezonu 2022/2023! Rozpoczynamy Dekalogiem Kieślowskiego i Piesiewicza w reżyserii Wojciecha Farugi.

  • Solidarni z Ukrainą | Солідарні з Україною

    Zespół Teatru Narodowego solidaryzuje się z Ukraińcami, walczącymi o niepodległość swojej ojczyzny. 

  • Podsumowanie sezonu 2021/2022

    Premiery, nagrodzona monografia Dejmek Magdaleny Raszewskiej, projekty artystyczne i edukacyjne, nagrody aktorskie – podsumowujemy sezon 2021/2022.

  • „KLASA TN. Pierwszy dzwonek” – finał projektu

    9 czerwca odbyły się pokazy pracy warsztatowej Bobo! Pokazy zwieńczyły projekt edukacyjny „KLASA TN. Pierwszy dzwonek”. 

  • „KLASA TN. Drugi dzwonek” – finał projektu

    3 i 4 czerwca odbyły się pokazy pracy warsztatowej Ukochanie! Za nami finał projektu edukacyjnego „KLASA TN. Drugi dzwonek”. 

  • Narodowy w programie REZYDENCJE ARTYSTYCZNE

    Teatr Narodowy bierze udział w organizowanym przez Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego programie „Rezydencje Artystyczne. Białoruś i Ukraina”.

  • Twoja głowa spadnie | premiera MARII STUART

    „Moja głowa była celem tych spisków, lecz to twoja spadnie!” W roli Elżbiety – Danuta Stenka, w roli Marii Stuart – Wiktoria Gorodeckaja. 

  • MARIA STUART – wybór pierwszych recenzji

    Przedstawiamy recenzje i opinie krytyków oraz teatralnych blogerów po premierze Marii Stuart Schillera w reżyserii Grzegorza Wiśniewskiego.

  • Justyna Kowalska i Mateusz Rusin nagrodzeni!

    Justyna Kowalska i Mateusz Rusin z trzecią nagrodą aktorską 62. Kaliskich Spotkań Teatralnych za role w Tchnieniu Macmillana w reżyserii Grzegorza Małeckiego. Gratulujemy!

  • Cykl SCENA MŁODYCH

    Zapraszamy na majowe przedstawienia. Gramy Lunapark z piosenkami Grzegorza Ciechowskiego oraz Kamień wg Bronki Nowickiej.  

  • TEATR MÓJ WIDZĘ... – rozmowy z aktorkami i aktorami

    Kinga Ilgner rozmawia z: Anną Seniuk, Małgorzatą Kożuchowską, Gabrielą Muskałą, Janem Englertem, Jerzym Radziwiłowiczem, Marcinem Hycnarem. Partnerem cyklu jest Teatr Narodowy.

  • DEJMEK Raszewskiej z nagrodą PTBT!

    Wydana przez Teatr Narodowy książka Dejmek Magdaleny Raszewskiej otrzymała nagrodę Polskiego Towarzystwa Badań Teatralnych. 

  • BARON MÜNCHHAUSEN... – recenzje po prapremierze

    Baron Münchhausen dla dorosłych autorstwa i w reżyserii Macieja Wojtyszki – recenzje po prapremierze. 




  • Z bagna za włosy. Rozmowa z Maciejem Wojtyszką

    Maciej Wojtyszko o Münchhausenie: „Jego sposób myślenia jest nam potrzebny zawsze, tym bardziej, im bardziej musimy się wyciągać za włosy. Z bagna albo i szamba”. 

  • Książę Łgarzy | Münchhausen w Narodowym

    Baron Münchhausen dla dorosłych – Maciej Wojtyszko główną postacią swojego dramatu uczynił uosobienie bajecznej mistyfikacji, łgarstwa, nieokiełzanej fantazji. 

  • WIECZÓR TRZECH KRÓLI – recenzje

    Przedstawiamy recenzje i opinie krytyków oraz teatralnych blogerów po premierze Wieczoru Trzech Króli albo Co chcecie w reżyserii Piotra Cieplaka.

  • Miłosne gry pozorów. Gramy Shakespeare’a!

    Miłosne intrygi, zamiany ról, gry pozorów, dźwiękowa feeria – Wieczór Trzech Króli w inscenizacji Piotra Cieplaka. Premiera spektaklu odbyła się 4 grudnia 2021.

  • Rozmowa z Piotrem Cieplakiem

    „To będzie spektakl o bogactwie, wielości odcieni, jakie słowo »miłość« może ze sobą nieść” – mówi Piotr Cieplak, który pracuje nad inscenizacją Wieczoru Trzech Króli.

  • Cykl AKTORZY/SENIORZY

    Teatr Narodowy jest partnerem internetowego projektu Leny Frankiewicz, filmowego cyklu, na który składają się rozmowy o teatrze z seniorkami i seniorami zawodu aktorskiego.

  • WYKŁADY OTWARTE online (materiały audio)

    Wykłady Teatru Narodowego online dotyczące badań nad twórczością wielkich osobowości polskiej kultury.

  • Przedstawienia Teatru Narodowego online

    Spektakle Teatru Narodowego zrealizowane w Teatrze Telewizji – wybór ze zbiorów Ninateka.pl oraz Vod.TVP. 

  • Cykl POECI POLSCY online #kulturabezbarier

    Polska poezja w interpretacji Aktorów Teatru Narodowego – artystyczno-edukacyjny cykl POECI POLSCY #kulturabezbarier.

  • Teatr Narodowy w Google Cultural Institute

    Wystawę o burzliwych dziejach Narodowej Sceny można oglądać w sieci! Zapraszamy do odwiedzenia Google Cultural Institute.

Korzystając z serwisu internetowego Teatru Narodowego akceptujesz zasady Polityki prywatności oraz wyrażasz zgodę na używanie plików cookie. Plik cookie możesz zablokować za pomocą opcji dostępnych w przeglądarce internetowej. Aby dowiedzieć się więcej na temat cookie, kliknij tutaj