Aktualności

Jan Englert – 55 lat na scenie

5 listopada mija pięćdziesiąt pięć lat od scenicznego debiutu Jana Englerta – aktora, reżysera, pedagoga, dyrektora artystycznego Teatru Narodowego.


„Aktor tylko bywa twórcą. Dlaczego bywa, a nie jest? Ponieważ nigdy nie tworzy dla siebie. Przedstawienie powstaje wtedy, kiedy styka się z reakcją widowni. To samo przedstawienie zagrane z tym samym zaangażowaniem może różnić się o klasę z powodu odbiorcy. Czasem publiczność sprawia, że aktor szybuje wysoko do góry. Innym razem widz się nudzi i nie akceptuje konwencji” * – zauważa Jan Englert.

Jan Englert (Witold Gombrowicz). Fot. Andrzej Wencel

Jan Englert (Witold Gombrowicz) w „Dowodzie na istnienie drugiego” autorstwa i w reżyserii Macieja Wojtyszki. Prapremiera w Teatrze Narodowym 14 marca 2014. Fot. Andrzej Wencel

Jan Englert jest absolwentem warszawskiej PWST (1964). Po ukończeniu studiów był aktorem warszawskich teatrów: Polskiego (1964–1969, 1981–1994), Współczesnego (1969–1981), a od 1997 roku jest członkiem zespołu Teatru Narodowego. „Zmieniałem co dekadę zespoły teatralne i metody pracy: z Teatru Współczesnego Erwina Axera przeszedłem do Teatru Polskiego Dejmka, a od Dejmka do Teatru Narodowego Jerzego Grzegorzewskiego. Każda kolejna zmiana była dla mnie szokiem, otwierał się zupełnie nowy etap”  – wspominał. W Teatrze Współczesnym wystąpił w przedstawieniach w reżyserii Erwina Axera, m.in.:  jako Leon w Matce Witkiewicza, Szatan w Kordianie Słowackiego i Karlos w Krawcu Mrożka, a także Macieja Prusa – jako Łopachin w Wiśniowym sadzie Czechowa. Jerzy Kreczmar obsadził Jana Englerta w roli Gustawa w Dziadach kowieńskich Mickiewicza. „Axer uświadomił mi, że istnieje coś takiego jak forma – mówił aktor o współpracy z reżyserem w Teatrze Współczesnym. – Bardzo prawdziwie pan gra, ale proszę poszukać innego człowieka. Taka uwaga zmieniła cały mój sposób myślenia o pracy”.

Angaż aktora w Teatrze Polskim za dyrekcji Kazimierza Dejmka przypadł na trudny okres stanu wojennego i jego konsekwencji w latach następnych. Englert mimo to wykorzystał szansę na twórczy rozwój. „Podczas pracy nad Wyzwoleniem, dzięki uwadze Dejmka, zrozumiałem, jakie popełniłem błędy. Na górze pan cierpi: serce cierpi, głowa cierpi, a na dole ma pan nogi skoczka, które kłamią – w ogóle pan nie cierpi. To jest uwaga techniczna, która poważnie potraktowana może otworzyć nowe horyzonty”. Dejmek-reżyser obsadzał Englerta w modernistycznych dramatach Wyspiańskiego – obok Konrada w Wyzwoleniu zagrał Pana Młodego w Weselu; występował u Dejmka również w nowych sztukach Mrożka, m.in.: w roli tytułowej w Vatzlavie oraz jako Bartodziej w Portrecie. Za swoje najważniejsze role w Teatrze Polskim aktor uważa Henryka w Ślubie Gombrowicza w reżyserii Tadeusza Minca i rolę tytułową w Ryszardzie III Shakespeare’a w inscenizacji Macieja Prusa.

„Kiedy w końcu zacząłem pracować z Grzegorzewskim, całkowicie mu się podporządkowałem. To był artysta. Ktoś, kto potrafił wokół siebie budować rzeczywistość na własny użytek lub dla innych” – opowiadał aktor. Jerzy Grzegorzewski obsadził Jana Englerta w Teatrze Narodowym m.in.: jako Chłopickiego w Nocy listopadowej Wyspiańskiego, Henryka w Nie-Boskiej komedii Krasińskiego, Króla-Makbeta w Hamlecie Stanisława Wyspiańskiego, R w Duszyczce Różewicza (2004) – przedstawieniu, które wciąż jest w repertuarze Teatru Narodowego. Na Scenie Narodowej pracował też z innymi reżyserami, ponownie z Maciejem Prusem – tytułowa rola w Królu Lirze Shakespeare’a i Gajew w Wiśniowym sadzie Czechowa; Jerzym Jarockim – Witold III w Błądzeniu wg Gombrowicza i Eugeniusz w Tangu Mrożka, Mają Kleczewską – Tezeusz w Fedrze i Jakub Roux w Marat/Sade Weissa. Zagrał tutaj w przedstawieniach we własnej reżyserii, m.in.: Arnolfa w Szkole żon Molière’a, Łatkę w Dożywociu i Radosta w Ślubach panieńskich Fredry.

Anna Gryszkówna (Aktorka), Jan Englert (R). Fot. Wojciech Plewiński

Na pierwszym planie: Jan Englert (R), na drugim planie: Anna Gryszkówna (Aktorka) w „Duszyczce” na podstawie poematów Tadeusza Różewicza w reżyserii Jerzego Grzegorzewskiego. Prapremiera w Teatrze Narodowym 30 stycznia 2004. Fot. Wojciech Plewiński

Jan Englert wystąpił również w kilkudziesięciu filmach, zagrał i wyreżyserował wiele przedstawień w Teatrze Telewizji. Od 1980 roku jest wykładowcą warszawskiej PWST (od 1995 – Akademii Teatralnej), której dwukrotnie był rektorem. Za jego kadencji odbudowano Teatr Szkolny Collegium Nobilium i powołano Międzynarodowy Festiwal Szkół Teatralnych. W 2003 roku objął stanowisko dyrektora artystycznego Teatru Narodowego.

Po pięćdziesięciu pięciu latach pracy Jan Englert podkreśla, że jego zawód jest przede wszystkim rzemiosłem. „Aktorstwo jest mostem przerzuconym między prywatnością aktora a jego ciałem, wrażliwością, wyobrażeniem o granej postaci. Punktem startowym w pracy nad rolą jest przyswojenie roli sobie albo siebie roli. Celem jest znalezienie prawdy, która w teatrze nigdy nie jest realistyczna. Zawsze narzuca ją konwencja, dlatego jest od początku do końca wymyślona” – podsumowuje Jubilat.

W Teatrze Narodowym Jana Englerta można oglądać w przedstawieniach mistrzów teatru – jako R w poetyckiej Duszyczce Jerzego Grzegorzewskiego i Eugeniusza w Tangu, realizacji Jerzego Jarockiego. Gra Radosta w Ślubach panieńskich, spektaklu we własnej reżyserii. Tworzy portret Witolda Gombrowicza w dramacie autorstwa i w reżyserii Macieja Wojtyszki – Dowodzie na istnienie drugiego; gra Sira w Garderobianym Harwooda przygotowanym przez Adama Sajnuka.

Oprócz Fredrowskich Ślubów panieńskich aktualnie w repertuarze Narodowej Sceny znajdują się jeszcze dwie realizacje Englerta: tragikomiczna Udręka życia Levina oraz Kordian Słowackiego – przedstawienie, którego premiera odbyła się 19 listopada 2015 roku w 250 rocznicę powstania Teatru Narodowego.

* wszystkie cytaty pochodzą z: Czas teraźniejszy [z Janem Englertem rozmawia Michał Smolis], „Notatnik Teatralny” 2010, nr 60–61

 

55-lecie twórczości scenicznej Jana Englerta – list wicepremiera, ministra kultury i dziedzictwa narodowego prof. Piotra Glińskiego →

Biogram Jana Englerta →



Role Jana Englerta w Teatrze Narodowym – galeria:

  • Repertuar luty – kwiecień

    W lutym premiera Szekspirowskiego Króla Leara, w kwietniu premiera Gry snów Strindberga. Ponadto wśród wielu tytułów – Piknik pod Wiszącą Skałą.

  • TEATR DLA SENIORÓW I STUDENTÓW

    Bilety promocyjne dla seniorów i studentów w cenie od 30 do 50 zł – wiele propozycji od lutego do kwietnia. 

  • TARTUFFE – pożegnanie z tytułem

    Po niemal osiemnastu latach od premiery, w marcu pożegnamy spektakl Tartuffe albo Szalbierz Molière’a w reżyserii Jacques’a Lassalle’a. 

  • SONATA JESIENNA – 100 przedstawienie!

    Sonatę jesienną Ingmara Bergmana w reżyserii Grzegorza Wiśniewskiego 7 kwietnia pokażemy po raz setny.


  • FREDRO na Festiwalu Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych

    Fredrę. Rok Jubileuszowy w reżyserii Jana Englerta pokażemy 18 i 19 kwietnia na Międzynarodowym Festiwalu Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych w Łodzi.

  • Trzytomowa publikacja o Jerzym Grzegorzewskim

    To. Biografia Jerzego Grzegorzewskiego Maryli Zielińskiej oraz album Jerzy Grzegorzewski 1939–2005 pod red. Janusza Górskiego są już dostępne w księgarni internetowej.

  • DUSZYCZKA – wspomnienie

    30 stycznia 2024 mija 20 lat od premiery Duszyczki Różewicza w reżyserii Jerzego Grzegorzewskiego. Zapraszamy do obejrzenia filmowego zapisu wspomnień!

  • Vouchery do Teatru Narodowego

    Długoterminowe vouchery do Teatru Narodowego to doskonały podarunek. Są dostępne online oraz w kasach Teatru. 

  • KLASA TN – 3. edycja projektu edukacyjnego

    Spotkania z młodymi ludźmi sprawiają nam mnóstwo radości! Już po raz trzeci zgłębiamy tajniki teatru z uczennicami i uczniami warszawskich szkół.

     

  • SZTUKA ROZMOWY. Podcast Teatru Narodowego

    Jak buduje się artystyczne relacje? Rozmowy z aktorkami i aktorami Teatru Narodowego. Zapraszamy do słuchania!

  • Recenzje po premierze CZEKAJĄC NA GODOTA

    Recenzenci i teatralni blogerzy dzielą się swoimi opiniami o spektaklu Czekając na Godota Samuela Becketta w reżyserii Piotra Cieplaka.

  • CZEKAJĄC NA GODOTA – zwiastun

    Zwiastun Czekając na Godota Becketta w reżyserii Piotra Cieplaka. Premiera spektaklu odbyła się 9 grudnia na Scenie Studio.

  • Heroizm trwania | premiera CZEKAJĄC NA GODOTA

    Trwanie – uparte i heroiczne. Premiera Czekając na Godota Samuela Becketta w reżyserii Piotra Cieplaka odbyła się 9 grudnia na Scenie Studio. 

  • CZEKAJĄC NA GODOTA – zapowiedź

    Zapowiedź Czekając na Godota Samuela Becketta w reżyserii Piotra Cieplaka. Premiera przedstawienia odbyła się 9 grudnia na Scenie Studio.

  • Rozmowa z Piotrem Cieplakiem

    „Wszystko, co człowiek może zrobić – złorzecząc, przeklinając, wściekając się, to jednak… czekać” – mówi Piotr Cieplak o pracy nad Czekając na Godota Becketta. 

  • PCHŁA SZACHRAJKA – 10 lat od premiery!

    6 grudnia 2023 mija 10 lat od premiery Pchły Szachrajki Jana Brzechwy w reżyserii Anny Seniuk! Zapraszamy do obejrzenia materiału o tym wyjątkowym, łobuzerskim spektaklu.


  • Księgarnia internetowa

    Publikacje poświęcone dziejom teatru i jego twórcom, w ofercie także torby i saszetki ze zdemontowanych banerów. Zapraszamy do księgarni internetowej!

  • FREDRO. ROK JUBILEUSZOWY – recenzje

    „Niezwykły spektakl, pozornie utrzymany w konwencji próby, stał się zatrzymanym w czasie sądem nad dziełem wybitnego komediopisarza” – recenzje po premierze Fredry w reżyserii Jana Englerta. 

  • Stawiany na pomnikach i przed sądem

    Fredro. Rok Jubileuszowy w reżyserii Jana Englerta – premiera odbyła się 1 grudnia. W roku 2023 świętowaliśmy 230 rocznicę urodzin komediopisarza.

  • Eimuntas Nekrošius – piąta rocznica śmierci

    20 listopada 2023 roku mija piąta rocznica śmierci Eimuntasa Nekrošiusa – jednego z najwybitniejszych europejskich twórców teatralnych ostatniego półwiecza.

  • OPOWIEŚCI LASKU WIEDEŃSKIEGO – recenzje

    „Znakomity spektakl”, „cały zespół aktorski gra koncertowo” – przedstawiamy recenzje i opinie krytyków oraz teatralnych blogerów o Opowieściach Lasku Wiedeńskiego.

  • OPOWIEŚCI LASKU WIEDEŃSKIEGO | zwiastun

    Premiera Opowieści Lasku Wiedeńskiego Ödöna von Horvátha w reżyserii Małgorzaty Bogajewskiej odbyła się 4 listopada na Scenie przy Wierzbowej.

  • OPOWIEŚCI LASKU WIEDEŃSKIEGO | premiera

    Cywilizacja na krawędzi, w kryzysie wartości – świat, który nie chce pomyśleć. Dramat von Horvátha w reżyserii Małgorzaty Bogajewskiej. 

  • Martyna Kander nagrodzona za scenografię do ALICJI...

    Martyna Kander z trzecią nagrodą w Ogólnopolskim Plebiscycie Musicalowych Premier Sezonu 2022/2023 za scenografię do spektaklu Alicji Kraina Czarów

  • Jubileusze dyrekcji Teatru Narodowego

    25 lat dyrekcji Krzysztofa Torończyka w odbudowanym Teatrze Narodowym. 20 lat dyrekcji artystycznej Jana Englerta. 

     

  • Wojciech Faruga z Nagrodą im. Konrada Swinarskiego

    Wojciech Faruga za reżyserię Dekalogu został uhonorowany Nagrodą im. Konrada Swinarskiego przyznawaną przez miesięcznik „Teatr”. Serdecznie gratulujemy!

  • Premiery sezonu 2023/2024

    Opowieści Lasku Wiedeńskiego, Czekając na Godota, Król Lear, Gra snów, a także Fredro, widowisko z okazji Roku Jubileuszowego Aleksandra Fredry. 

  • 80. urodziny Jana Englerta

    Jan Englert, dyrektor artystyczny Teatru Narodowego, 11 maja obchodzi 80 urodziny! Z okazji jubileuszu życzymy nieustającej wiary w teatr!

  • 100. przedstawienie KORDIANA

    Kordian – dramat o trudnych polskich wyborach, polskim niebie i polskim piekle. 26 kwietnia spektakl zagramy po raz setny! Z tej okazji przedstawiamy fotorelację zza kulis. 

  • Jan Frycz – 45-lecie pracy artystycznej

    Jan Frycz obchodzi jubileusz 45-lecia pracy artystycznej. Gratulujemy i życzymy wielu kolejnych aktorskich wyzwań i artystycznych spełnień!

  • Gustaw Holoubek | Wielka Improwizacja

    W setną rocznicę urodzin Gustawa Holoubka przedstawiamy Wielką Improwizację w jego wykonaniu. Nagranie pochodzi z premiery Dziadów w reżyserii Kazimierza Dejmka.




  • Jan Englert wspomina Gustawa Holoubka

    W setną rocznicę urodzin Gustawa Holoubka Jan Englert wspomina wybitnego aktora – „Gustaw Holoubek jest autorytetem, punktem odniesienia”.  

  • Gustaw Holoubek w Teatrze Narodowym

    W setną rocznicę urodzin Gustawa Holoubka przypominamy ten rozdział jego bogatej biografii artystycznej, który wiązał się z pracą w Teatrze Narodowym. 

  • 70. urodziny Sławomiry Łozińskiej!

    8 kwietnia Sławomira Łozińska obchodzi 70. urodziny! W tym roku przypada również 50. rocznica debiutu wybitnej aktorki w Teatrze Narodowym. Życzymy kolejnych wspaniałych ról!

  • Aktorki i aktorzy TN z Medalami Gloria Artis

    Małgorzata Kożuchowska, Sławomira Łozińska, Jarosław Gajewski i Arkadiusz Janiczek zostali uhonorowani Medalami Zasłużony Kulturze – Gloria Artis.

  • Piotr Cieplak z Nagrodą im. Tadeusza Żeleńskiego-Boya

    Piotr Cieplak został wyróżniony Nagrodą im. Żeleńskiego-Boya za wybitne osiągnięcia w sztuce reżyserskiej, ze szczególnym uwzględnieniem realizacji w Teatrze Narodowym.

  • Jan Englert – jubileusz 45-lecia pracy reżyserskiej

    Jan Englert po raz pierwszy reżyserował w 1978 roku. Jego najnowszą pracą reżyserską jest zrealizowany w Teatrze Narodowym Mizantrop Molière’a. 

  • Warszawska Nagroda Edukacji Kulturalnej

    Z radością informujemy, że zrealizowany przez nas program dla szkół KLASA TN zdobył III nagrodę 13. edycji Warszawskiej Nagrody Edukacji Kulturalnej.

  • Cykl POECI POLSCY online #kulturabezbarier

    Polska poezja w interpretacji Aktorów Teatru Narodowego – artystyczno-edukacyjny cykl POECI POLSCY #kulturabezbarier.

  • Przedstawienia Teatru Narodowego online

    Spektakle Teatru Narodowego zrealizowane w Teatrze Telewizji – wybór ze zbiorów Ninateka.pl oraz Vod.TVP. 

Korzystając z serwisu internetowego Teatru Narodowego akceptujesz zasady Polityki prywatności oraz wyrażasz zgodę na używanie plików cookie. Plik cookie możesz zablokować za pomocą opcji dostępnych w przeglądarce internetowej. Aby dowiedzieć się więcej na temat cookie, kliknij tutaj